Όλα όσα θα θέλατε να μάθετε για το ΕΣΠΑ και δεν είχατε ποιον να ρωτήσετε part 2

Στόχοι και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) – Οι περιπτώσεις των προγραμμάτων «Εναρμόνιση Κοινωνικής και Επαγγελματικής Ζωής» και «Βοήθεια στο Σπίτι»
(Εκδήλωση ΔιΕΕξόδος, Αθήνα, 14.10.2016)

Θα μιλήσω για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο που είναι ένα από τα διαρθρωτικά ταμεία που χρηματοδοτεί το ΕΣΠΑ αναλύοντας και δύο από τα πολλά κοινωνικά προγράμματα, τους παιδικούς σταθμούς και το «Βοήθεια στο Σπίτι» που πια δεν χρηματοδοτείται από ΕΣΠΑ, ώστε να καταλάβουμε κάπως τη λειτουργία και τους στόχους του ταμείου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (θα το αναφέρω ως ΕΚΤ για συντομία) χρηματοδοτεί όλες τις άυλες δράσεις των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων που αφορούν στην κοινωνική πολιτική, εξαιρώντας την υγεία και τις προνοιακές υπηρεσίες, παρότι υπεισέρχεται με άλλα κριτήρια και υποστηρίζει και δράσεις που αφορούν τη παιδική μέριμνα, την τρίτη ηλικία, κλπ. Ουσιαστικά όλα τα κοινωνικά προγράμματα των δήμων, όπως οι παιδικοί σταθμοί, τα Κέντρα ημερήσιας φροντίδας ηλικιωμένων, τα Κέντρα δημιουργικής απασχόλησης για παιδιά και ΑΜΕΑ, τα κέντρα κοινότητας, τα κοινωνικά παντοπωλεία παλαιότερα το «ΒΟΉΘΕΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ» για το οποίο θα μιλήσουμε αναλυτικά παρακάτω, χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ. Επίσης από το ΕΚΤ χρηματοδοτούνται όλες οι δράσεις απασχόλησης, όπως η κοινωφελής εργασία, τα προγράμματα κατάρτισης ανέργων εργαζομένων, η επιδότηση εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί, αλλά και όλες οι δράσεις που αφορούν σε διαρθρωτικές και όχι μόνο αλλαγές στη παιδεία, από την αβάθμια έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Αν μπορούσε κάποιος να φανταστεί μια μητέρα με τρια παιδιά που ξεκινά το πρωϊ από το σπίτι της για να διεκπεραιώσει τις υποχρεώσεις της θα την έβλεπε με ένα συννεφάκι πάνω από το κεφάλι της που θα έλεγε «συγχρηματοδοτείται από το ΕΚΤ». Θα πήγαινε το μικρό παιδί της στο παιδικό σταθμό δίνοντας το voucher από το ΕΚΤ, θα συναντούσε τις οχτάμηνες νηπιαγωγούς που πληρώνονται από το ΕΚΤ, στη συνέχεια θα άφηνε το δεύτερο παιδί της στο δημοτικό, όπου θα έβλεπε τις ωρομίσθιες δασκάλες που πληρώνονται επίσης από το ΕΚΤ, θα συνέχιζε για να παρακολουθήσει το πρόγραμμα επαγγελματικής απασχόλησης που η ίδια έχει ενταχθεί, που πληρώνει το ΕΚΤ και θα συναντούσε το τρίτο της παιδί στο πανεπιστήμιο που εργάζεται σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα συνεργασίας παν/μιου και μιας π.χ. φαρμακοβιομηχανίας που χρηματοδοτείται πάλι από το ΕΚΤ. Σε όλη τη διαδρομή θα συναντούσε η ίδια, δέκα διαφημιστικές ταμπέλες (δημοσιότητα το λέμε εμείς στο ΕΣΠΑ) οι οποίες θα φρόντιζαν να της θυμίζουν ότι όλα αυτά συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ, διότι το ΕΚΤ χρηματοδοτεί και τη δημοσιότητα και είμαστε πολύ αυστηροί σε αυτό μέχρι σημείου περικοπής ολόκληρου έργου αν δεν τηρούνται οι όροι της δημοσιότητας, δηλαδή της εκλεπτυσμένης προπαγάνδας!!
Και φυσικά θα ευχαριστούσε τη θεά ΕΕ που υπάρχει και εκσυγχρονίζει την Ελλάδα!!!
Γιατί όμως η ΕΕ να ασκεί κοινωνική πολιτική;; Δουλεύοντας 20 χρόνια στα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης και στα ΕΣΠΑ και ιδιαίτερα στις δράσεις του ΕΚΤ θεωρώ ότι το ΕΚΤ εκτός των άλλων αποτελεί ένα από τα καλύτερα ιδεολογικά εργαλεία χειραγώγησης του κόσμου από το νεοφιλελευθερισμό και προωθεί τις πιο αντιδραστικές αλλαγές σε καίριους τομείς διασφαλίζοντας τη «κοινωνική συνοχή» που είναι ο κύριος του στόχος. Θα έλεγα μάλιστα ότι αυτή η κοινωνική συνοχή ή κοινωνική συναίνεση αλλιώς είναι απολύτως απαραίτητη για την αποφυγή και άλλων exit από την ΕΕ, απαραίτητη για την άμβλυνση των ταξικών αντιθέσεων και τη μετατροπή της ταξικής πάλης σε συνεργασία κοινωνικών εταίρων, απαραίτητη για την πρόληψη ακραίων κοινωνικών αντιδράσεων λόγω φτώχειας και ένδειας.
Σχετικά είχα διαβάσει ένα άρθρο στη Καθημερινή ενός πανεπιστημιακού της Παντείου, στο οποίο ο συντάκτης της υπερθεμάτιζε των μεταρρυθμιστικών αλλαγών στην αγορά εργασίας που θα συνέβαλαν στην κοινωνική συνοχή της ελληνικής κοινωνίας αλλά κάποιοι ανεγκέφαλοι τις εμποδίζουν. Έλεγε λοιπόν ο καθηγητής: «η κοινωνική συνοχή εδράζεται κατ’ ανάγκην σε κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις που αποδέχονται την ειρηνική διευθέτηση των αντιτιθεμένων συμφερόντων μεταξύ των κοινωνικών ομάδων και την επιδίωξη συναινετικών λύσεων των διαφορών με αμοιβαία οφέλη. Αλλά, πού θα μπορούσε να είχε βασιστεί η συνοχή, όταν το «δίκαιο του εργάτη» αντιπαραβάλλεται και επιδιώκει να παραμερίσει βάρβαρα το «κράτος δικαίου» και όταν αυτοί που υπεραμύνονται της κοινωνικής συνοχής προωθούν λογικές αυτοδικίας και κοινωνικών αυτοματισμών αντιλαμβανόμενοι τη βία ως «μαμή» της Ιστορίας; Με ποια αντίληψη κοινωνικής συνοχής καίγονταν τον Μάιο του 2010 τρεις αθώοι στον τόπο εργασίας τους στο όνομα της «δημοκρατίας της κουκούλας», απλώς γιατί τόλμησαν να μην απεργήσουν;» Για να συμπληρώσει «Οι αυτοδιοριζόμενοι «ηρακλειδείς» της κοινωνικής συνοχής και διαρρηγνύοντες τα ιμάτιά τους υπέρ της διατήρησής της ας παρενέβαιναν έγκαιρα, όταν ανεύθυνα οι λεγόμενοι κεντρικοί «κοινωνικοί εταίροι» πριν από τρία χρόνια (το άρθρο ήταν του 2012) έδιναν μια φονική μαχαιριά στην απασχόληση συνομολογώντας με την ΕΓΣΣΕ μια αύξηση αποδοχών 3% και άλλη μία αύξηση 5,5% από το 2009, ποσοστά αυξήσεων εξωφρενικά εάν ληφθεί υπόψη η παραπαίουσα ελληνική οικονομία και ότι η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας κατρακυλούσε».
Και ευτυχώς που με βοήθησε ο αγανακτισμένος αυτός καθηγητής για να καταλάβετε με τον καλύτερο τρόπο τι κρύβεται πίσω από τα βερμπαλιστικά κείμενα που διαβάζουμε εμείς που δουλεύουμε στο ΕΣΠΑ και λένε «Το ΕΚΤ υποστηρίζει πολιτικές και προτεραιότητες που έχουν στόχο την επίτευξη της προόδου προς την πλήρη απασχόληση, τη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας στην εργασία, την αύξηση της γεωγραφικής και επαγγελματικής κινητικότητας των εργαζομένων, τη βελτίωση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και την προαγωγή της κοινωνικής ένταξης, συμβάλλοντας μέσω αυτών…. στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή».
Αφήνω λοιπόν αυτό το τεράστιο κεφάλαιο ιδεολογικής χειραγώγησης, το οποίο όμως οφείλουμε να το αποκαλύπτουμε συνεχώς, για να πιαστώ από το τελευταίο του καθηγητή περί ανταγωνιστικότητας ώστε να επανέλθω στις παρεμβάσεις που χρηματοδοτεί το ΕΚΤ. Επειδή το πεδίο είναι μεγάλο, θα καταπιαστώ με τα γνωστά μας κοινωνικά προγράμματα που υλοποιούν οι δήμοι. Τα περισσότερα από τα κοινωνικά προγράμματα των Δήμων εντάσσονται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση 2014-2020» (ΕΠΑΝΑΔΕΔΒΜ), το οποίο στρατηγικό στόχο έχει την «αξιοποίηση του συνόλου του ανθρώπινου δυναμικού ως κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη της χώρας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής», ώστε να δημιουργηθεί «ικανό και ποιοτικό ανθρώπινο δυναμικό που θα συμβάλλει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και θα προάγει τη βιώσιμη ανάπτυξη». Ουσιαστικά το ΕΚΤ δεν ενδιαφέρεται για την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών, αλλά για την αύξηση ποιοτικά και ποσοτικά του εργατικού δυναμικού που θα συμβάλει με τη σειρά του στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας (πολιτικές απασχόλησης). Ωστόσο δεν υπάρχει άλλη κοινωνική πολιτική αν εξαιρέσει κανείς δράσεις πρόνοιας (επιδόματα) που να σχεδιάζεται να εφαρμόζεται και να χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους. Ο,τι κοινωνικό πρόγραμμα υλοποιείται χρηματοδοτείται από το ΕΚΤ.

Ο στόχος λοιπόν για να επανέλθουμε όλων αυτών των δράσεων, είναι η «απελευθέρωση» των ατόμων και κυρίως των γυναικών που ασχολούνται με τη φροντίδα των παιδιών, των ηλικιωμένων, των ατόμων με ειδικές ανάγκες, ώστε να διευκολυνθεί η ένταξή τους ή η παραμονή τους στην αγορά εργασίας.
Ανεξάρτητα αν τελικά τα προγράμματα αυτά αποτελούν μια ανακούφιση για τους πολίτες, δεν θεωρείται ωφελούμενος το παιδί ή ο ηλικιωμένος, αλλά η γυναίκα που τους φροντίζει. Ετσι ενώ μέχρι το Γ ΚΠΣ το ΕΚΤ χρηματοδοτούσε μόνο τις δημοτικές δομές (παιδικοί, ΚΔΑΠ, κλπ), με την υλοποίηση του ΕΣΠΑ το ταμείο σταμάτησε να χρηματοδοτεί απευθείας τις δημόσιες δομές, επέκτεινε τη χρηματοδότηση και στις ιδιωτικές, ενώ συγχρόνως προωθήθηκε το μοντέλο επιχορήγησης των ωφελούμενων (μέσω κουπονιών – VOUCHER), οι οποίες πληρούσαν συγκεκριμένα κοινωνικοοικονομικά κριτήρια. Η υιοθέτηση μάλιστα των κουπονιών – voucher αποτελεί μια καινοτομία του προηγούμενου ΕΣΠΑ, που εφαρμόζεται πια στο σύνολο παρόμοιων ενεργειών, της οποίας ωστόσο το ιδεολογικό υπόβαθρο δεν είναι τίποτε άλλο παρά του ότι οι κοινωνικές – προνοιακές παροχές είναι προϊόν και θα πρέπει να ενταχθούν στους νόμους της αγοράς και του ανταγωνισμού. Με ένα voucher που θα αποκτήσει από το κράτος ο ωφελούμενος θα διαλέξει τον πάροχο που θα λανσάρει καλύτερα το προϊόν του και υποτίθεται θα προσφέρει τα καλύτερα αποτελέσματα για τον ηλικιωμένο, το παιδί, το άτομο με ειδικές ανάγκες.
Να δούμε τώρα το καθεστώς εργασίας όλων αυτών που προσλήφθηκαν ή προσλαμβάνονται για την υλοποίηση των κοινωνικών προγραμμάτων.

Ολοι ξέρουμε ότι οι περισσότεροι εργαζόμενοι στα κοινωνικά προγράμματα είναι εργαζόμενοι ορισμένου χρόνου ή μίσθωσης έργου. Χρηματοδοτεί το ΕΚΤ εργαζόμενους αορίστου χρόνου που εργάζονται σε κοινωνικές δομές;; Η αλήθεια είναι ότι σε κάποιες δράσεις π.χ. που υλοποιούνται με αυτεπιστασία χρηματοδοτείται ένα μέρος των μισθών μόνιμων υπαλλήλων, αλλά το 99% των εργαζομένων στις δομές π.χ. των δήμων εργάζονται εδώ και πολλά χρόνια με ελαστικές μορφές απασχόλησης. Το επιβάλλει το ΕΚΤ;; Θα έλεγα ότι είναι κεντρική πολιτική επιλογή του ΕΚΤ και το επιβάλλουν μέσω μηχανισμών και θεσμικού πλαισίου, συνεπικουρούμενοι και από την ελληνική νομοθεσία η οποία κάθε τόσο εναρμονίζεται σχετικά με τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Ας πούμε ότι έχει ενταχθεί ένα έργο το οποίο αφορά τη λειτουργία μιας κοινωνικής δομής. Το χρονικό διάστημα λειτουργίας δεν μπορεί να είναι 7 χρόνια όση δηλαδή είναι η ΠΠ. Θα ενταχθεί π.χ. για 1 έως 3 χρόνια και στη συνέχεια θα αιτηθεί ξανά και θα αξιολογηθεί ξανά για να ενταχθεί. Για αυτό το διάστημα που είναι επιλέξιμες οι δαπάνες για το ίδιο θα είναι και η χρηματοδότηση του προσωπικού, δηλαδή οι συμβάσεις των εργαζομένων θα πρέπει να είναι για 1 έως 3 χρόνια αντίστοιχα και σύμφωνα πάντα με το κανονιστικό πλαίσιο του δικαιούχου φορέα. Ας σημειωθεί εδώ ότι η νομοθεσία που διέπει το καθεστώς των προσλήψεων στο δημόσιο ευρύτερο δημόσιο, τοπική αυτοδιοίκηση απαγορεύει την μετατροπή των συμβάσεων αυτών σε αορίστου χρόνου. Όλα τα κοινωνικά προγράμματα λοιπόν λειτούργησαν και συνεχίζουν να λειτουργούν ως πεδίο εφαρμογής των ευέλικτων μορφών εργασίας, με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και έργου, οι οποίες ανανεώνονται μέχρι τη λήξη των κοινωνικών προγραμμάτων, εξυπηρετώντας έτσι το στόχο της ευελιξίας. Αυτό το στοιχείο μάλιστα, χαρακτηρίζει συνολικά τη «σύγχρονη» οικονομική και πολιτική μας πραγματικότητα, δηλαδή να ικανοποιούνται κοινωνικές ανάγκες με περιστασιακές και επισφαλείς εργασιακές συνθήκες όσων καλούνται να τις ικανοποιήσουν.
Ετσι μέσω του ΕΚΤ, εισήχθησαν πριν αρκετά χρόνια οι ελαστικές μορφές απασχόλησης και παγιώθηκαν οι αντιδραστικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν στις εργασιακές σχέσεις και στο στο δημόσιο τομέα. Δεν ήταν πάντα έτσι όμως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Αυτό που καθόρισε όλο το περιεχόμενο της συνδρομής του Ταμείου, θέτοντας σε ένα διαφορετικό άξονα τις προτεραιότητες ήταν ο στόχος μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής οικονομίας. Παράδειγμα ο Κανονισμός του 2006 (Κανονισμοί είναι τα ευαγγέλια των διαρθρωτικών ταμείων… κάθε ένα έχει το δικό του) διαφοροποιήθηκε από εκείνον του 1999 και προσαρμόστηκε στην αναθεωρημένη στρατηγική της Λισσαβόνας (2005) θέτοντας τους πυλώνες για την εφαρμογή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων στο πλαίσιο του προηγούμενου ΕΣΠΑ (2007-2013). Οι πυλώνες αυτοί υπηρέτησαν το νεοφιλελεύθερο μοντέλο σε βασικούς τομείς όπως στα συστήματα εκπαίδευσης και σύνδεσής τους με την αγορά εργασίας (π.χ. αλλαγές στην βασική και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά και στη τριτοβάθμια με τη μεγαλύτερη σύνδεση πανεπιστημίων επιχειρήσεων, με το πανεπιστήμιο – επιχείρηση, κλπ), στο ασφαλιστικό σύστημα με στόχο την επιμήκυνση του χρόνου εργασίας (π.χ. «ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής του γηράσκοντας εργατικού δυναμικού»), στην απασχόληση (π.χ. με την εισαγωγή ).
Ας δούμε τι λέει το ίδιο το ΕΠ «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση 2014-2020» το καινούργιο για τα παραπάνω αξιολογώντας θετικά τις παρεμβάσεις που είχε χρηματοδοτήσει την περίοδο 2007-2013 και θα συνεχίσει να τις χρηματοδοτεί: «έμφαση δόθηκε στη βελτίωση της ευελιξίας στην αγορά εργασίας μέσω νομοθετικών μεταρρυθμίσεων που προβλέπονται στο μνημόνιο συνεργασίας Ελλάδας ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ, ΚΑΘΏς ΚΑΙ στους σχετικούς νόμους οι οποίοι στοχεύουν στη δημιουργία ενός πιο ανταγωνιστικού παραγωγικού τομέα. Ενδεικτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας περιλαμβάνουν τη μετατροπή του «παθητικού επιδόματος» ανεργίας σε ενεργητική πολιτική απασχόλησης (με τη μορφή επιταγής επανένταξης ως επιδότηση προς τον εργοδότη), την υιοθέτηση νέων ευέλικτων μορφών εργασίας (όπως η εκ περιτροπής εργασία, μερική απασχόληση, τηλεεργασία, εργασία μέσω εταιριών προσωρινής απασχόλησης, καθώς και νομοθέτηση σε σχέση με τη ρύθμιση του εργασιακού χρόνου), την προώθηση της απασχόλησης ηλικιακά νέων εργαζομένων και ανήλικων εργαζομένων με συμβάσεις μαθητείας και αμοιβής τους με μισθούς κυμαινόμενους μεταξύ 70-84% του βασικού μισθού»…και… δεν νομίζω ότι χρειάζεται να συνεχίσω άλλο για να σας πείσω ότι όταν μιλάνε για ενίσχυση της απασχόλησης τι ακριβώς εννοούν!!
Οσο βαθαίνει η ολοκλήρωση του καπιταλισμού τόσο βλέπουμε πιο φανερά μέσα από τα ίδια τα τεχνοκρατικά ευρωπαϊκά κείμενα τις αλλαγές προτεραιοτήτων. Άλλο ένα παράδειγμα αναφορικά με το ΕΚΤ και τις αλλαγές που συντελούνται από ΠΠ σε νέα ΠΠ ήταν η επιβολή της εισόδου του ιδιωτικού τομέα σε όλες τις δράσεις κοινωνικών παρεμβάσεων κατά την υλοποίηση του ΕΣΠΑ 2007-13 σε σχέση με εκείνη του Γ ΚΠΣ. Από την εμφάνιση του Μπόμπολα στα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης ανέργων, όπου μέχρι εχθές «έπαιζε» μόνο στα μεγάλα έργα υποδομής, έως την χρηματοδότηση μικρότερων ιδιωτικών εταιρειών, όπως ιδιωτικών παιδικών σταθμών, εταιρειών- ιδρυμάτων για ΑΜΕΑ, ΜΚΟ κλπ.
Συνέπεια αυτής της αλλαγής προτεραιότητας ήταν πολλές δομές, όπως πολλά ΚΔΑΠ 6-12, να κλείσουν, πολλοί παιδικοί σταθμοί να υπολειτουργούν ή να κλείσουν και αυτοί, ενώ τα ΚΔΑΠ για άτομα με ειδικές ανάγκες «διασώθηκαν» τη τελευταία στιγμή.
Είναι πολύ χαρακτηριστική η περίπτωση του προγράμματος «βοήθεια στο σπίτι», το οποίο ομολογουμένως ήταν ένα επιτυχημένο πρόγραμμα, αλλά από την Ε. Επιτροπή αξιολογήθηκε ως μη «χρήσιμο» ως προς τη συμβολή του στην απασχόληση, οπότε και σταμάτησε να το χρηματοδοτεί. Δηλαδή δεν συνέβαλε στην αποδέσμευση των ατόμων και δη των γυναικών που ήταν επιφορτισμένα με την φροντίδα των ηλικιωμένων ή των ατόμων με κινητικές δυσλειτουργίες και ειδικά προβλήματα, μελών της οικογενείας ώστε να εισαχθούν στην αγορά εργασίας, οπότε από το προηγούμενο ΕΣΠΑ σταμάτησε η χρηματοδότησή του από κοινοτικούς πόρους και όπου λειτουργεί ακόμα χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους.

Ας το δούμε λίγο αυτό το πρόγραμμα διότι είναι χαρακτηριστικό:
Το «βοήθεια στο σπίτι» χρηματοδοτήθηκε από το ΕΚΤ έως το 2011 μέσω του προγράμματος «Εναρμόνιση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής». Για τους λόγους που ήδη έχουμε αναλύσει ως ωφελούμενα άτομα θεωρούνταν οι φροντίζοντες τους ηλικιωμένους και τα κριτήρια που τέθηκαν για συμμετοχή στο πρόγραμμα αφορούσαν σε αυτούς. Δηλαδή ήταν «επιλέξιμοι» να συμμετέχουν όσοι είχαν συγγενείς ανέργους ή ήταν εργαζόμενοι επαπειλούμενοι με ανεργία ή ήταν άτομα εισερχόμενοι σε ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης ή ενεργώς αναζητούντα εργασία άτομα ασφαλισμένα στον ΟΓΑ. Ωφελούμενοι λοιπόν των προγραμμάτων έως το τέλος του 2011, ήταν οι άνεργοι συγγενείς και όχι οι ηλικιωμένοι ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Αποκλείονταν όσοι είναι μόνοι, χωρίς συγγενικό περιβάλλον, αλλά και όσοι είχαν παιδιά με μισθό της τάξης των 600 και 700€ και θα έπρεπε να επιβαρύνονται τη στήριξη των γονιών τους. Προφανώς και το γεγονός αυτό περιόρισε τον αριθμό των ωφελουμένων ηλικιωμένων στο ελάχιστο.
Μετά από αγώνα εργαζομένων αιρετών και πολιτών το πρόγραμμα με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου παρατάθηκε έως το 2013 χρηματοδοτούμενο πλέον από εθνικούς πόρους Ωστόσο στο νόμο που κύρωσε τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου οριζόταν ότι οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου των εργαζομένων θα διατηρηθούν απαγορεύοντας την μετατροπή τους σε αορίστου χρόνου παρότι δεν συγχρηματοδοτείται πια από ευρωπαϊκούς πόρους. Επίσης ο νόμος αυτός περιόριζε τους ωφελούμενους σε «συγκεκριμένες κατηγορίες ανασφάλιστων ηλικιωμένων και αναπήρων, που χρήζουν υπηρεσίες κατ’ οίκον βοήθειας, ήτοι υποστηρικτικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών».
Στη συνέχεια διευρύνθηκε η ομάδα στόχος και σήμερα υλοποιείται περιλαμβάνοντας και συνταξιούχους με χαμηλό εισόδημα, προβλήματα υγείας κλπ, εφόσον η κύρια χρηματοδότηση καλύπτεται από τους ίδιους τους συνταξιούχους. Και εννοώ ότι το μεγαλύτερο μέρος των πόρων προέρχεται από το ΑΚΑΓΕ, το οποίο αν δεν το γνωρίζετε είναι το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης των Γενεών, το οποίο συστάθηκε το 2008 με την προοπτική να αποτελέσει τον «κουμπαρά» των συντάξεων των νέων γενεών, μέσω της δημιουργίας αποθεματικών. Ετσι από τα 60.000.000€ που θα δοθούν το 2016 για το «βοήθεια στο σπίτι», τα 6 εκτ€ προέρχονται από τακτικούς πόρους των Υπουργείων Εργασίας και Εσωτερικών τα 40.000.000 από το ΑΚΑΓΕ και τα 14 εκτ€ από ένα ειδικό φόρο των ασφαλισμένων. Και μην έχει κανείς την αυταπάτη ότι το ΑΚΑΓΕ το χρηματοδοτεί κανένας φόρος μεγάλων επιχειρήσεων ενημερωτικά αναφέρω ότι το 45% των 9 δισ. ευρώ που θα έχει συγκεντρώσει το ΑΚΑΓΕ μέχρι το 2019 θα προέλθει από το 4% των ετήσιων εσόδων του κράτους από τον ΦΠΑ, ενώ το 55% από μια ειδική εισφορά, η οποία επιβάλλεται κάθε μήνα στις αποδοχές όλων των συνταξιούχων.
Ετσι το κύριο βάρος της χρηματοδότησης του ΑΚΑΓΕ και κατά συνέπεια του «βοήεια στο σπίτι» πέφτει πάλι στους συνταξιούχους διότι οι «θεσμοί» δεν επιτρέπουν την κρατική συνεισφορά στο ΑΚΑΓΕ, όπως και κάθε επιπλέον συνεισφορά του κράτους στα ασφαλιστικά ταμεία.
Ουσιαστικά αν για οποιοδήποτε λόγο διακοπεί η λειτουργία ενός τέτοιου προγράμματος δεν μπορεί παρά να συνεχιστεί με τη χρηματοδότηση των πολιτών εργαζομένων και συνταξιούχων.

ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ & ΚΔΑΠ
Οι Παιδικοί Σταθμοί και τα ΚΔΑΠ χρηματοδοτούνται μέσω της Πράξης «ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ», χρηματοδοτούμενη και αυτή από το ΕΚΤ. Ωφελούμενες είναι οι μητέρες οι οποίες πρέπει να διευκολυνθούν να παραμείνουν στην αγορά εργασίας ή οι άνεργες για να ενταχθούν.
Εχει μια σημασία να δούμε τη διαδρομή των παιδικών σταθμών εδώ και μια δεκαετία περίπου. Οι παιδικοί σταθμοί ήταν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Υγείας και αποτελούσε μια δωρεών παροχή σε όλους τους γονείς. Μεταβιβάστηκαν στους δήμους και μετατρέπονται σε ΝΠΔΔ δίνοντας από το 2002 τη δυνατότητα είσπραξης τροφείων και φυσικά υιοθέτησης κοινωνικών και οικονομικών κριτηρίων για τις οικογένειες που τα παιδιά τους θα φιλοξενηθούν.
Από τότε μέχρι σήμερα έχουν προκύψει πολλά προβλήματα στη λειτουργία τους, τόσο σε ότι αφορά το προσωπικό τους, την επάρκεια των προσφερόμενων υπηρεσιών, την κάλυψη των αναγκών των πολιτών-γονέων όσο και τη χρηματοδότησή τους.
Επειδή η χρηματοδότηση από το ΕΚΤ στοχεύει στην «αύξηση της απασχολισιμότητας και της ισότιμης συμμετοχής των γυναικών στην εργασία» τα κριτήρια επιλεξιμότητας αφορούσαν μόνο στις γυναίκες παλιότερα!!! Στο σημερινό πρόγραμμα έχει προβλεφθεί και η περίπτωση του πατέρα που έχει την επιμέλεια. Στη λογική αυτή βεβαίως είχαν στηθεί και τα κριτήρια επιλογής. Παράδειγμα στην πρόσκληση του 2014 πριμοδοτείταν με 40 μόρια (με ανώτερο το 45) η μητέρα που συμμετείχε σε Ν.Θ.Ε. (πρόγραμμα ενεργητικής πολιτικής απασχόλησης – Νέες θέσεις εργασίας), αλλά με 10 μόρια η άνεργη και με άλλα 10 όταν ήταν και ο σύζυγος της μακροχρόνια άνεργος!!! Επίσης 35 μόρια λάμβανε η μητέρα που συμμετέχει σε Ν.Ε.Ε. (πρόγραμμα ενεργητικής πολιτικής απασχόλησης) αλλά και 35 αυτή που έχει αναπηρία άνω των 35%. Να ομολογήσω όμως ότι η Φωτίου τα διόρθωσε εν μέρει αυτά βάζοντας πιο ισορροπημένα κριτήρια φυσικά με την αποδοχή της Ε.Επιτροπής διότι έχουμε ρίξει κάπως τους τόνους περί ανταγωνιστικής οικονομίας και πάμε να σωθούμε από την φτώχεια.
Εξάλλου δεν δικαιούσαι να επιδοτηθείς (δηλ. να φιλοξενήσουν δωρεάν το παιδί σου στο παιδικό σταθμό ή στο ΚΔΑΠ!!!) αν είσαι δημόσιος υπάλληλος του δημοσίου, των ΝΠΔΔ και των ΟΤΑ, διότι σύμφωνα με τη πολιτική της ΕΕ εφόσον έχεις εργασία δεν ενδιαφέρει κανένα άλλο κριτήριο και καμία άλλη κοινωνική ανάγκη που πιθανόν να έχεις.
Φυσικά όπως και στα άλλα κοινωνικά προγράμματα η ΕΕ από την υλοποίηση του ΕΣΠΑ 2007-13 και μετά χρηματοδοτεί εξίσου και τον ιδιωτικό τομέα διότι στο πλαίσιο του υγιούς ανταγωνισμού μιας ελεύθερης οικονομίας στις προσκλήσεις αυτές των προγραμμάτων δεν μπορεί το κράτος μέλος να περιοριστεί μόνο στις δημόσιες δομές, αλλά οφείλει πάντα να περιλαμβάνει ισότιμα και τις ιδιωτικές, διότι διαφορετικά θα έχει κυρώσεις περί νόθευσης του ανταγωνισμού!
Μέχρι πέρυσι επειδή το ποσό της χρηματοδότησης των παιδικών σταθμών αλλά κυρίως των ΚΔΑΠ για ΑΜΕΑ κάλυπτε το ετήσιο κόστος ανά άτομο και μάλλον περίσσευε πολλές δημοτικές αρχές έχουν υιοθετήσει χαμηλά τροφεία ακόμη και μηδενικά αφενός, αφετέρου μεταφέρουν παράτυπα πόρους ώστε να συντηρήσουν συγχρόνως και ανάγκες άλλων δομών. Ωστόσο άκουσα σήμερα στις ειδήσεις ότι πολλά VOUCHER έχουν προωθηθεί στους ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς αφήνοντας θέσεις χωρίς επιδότηση στους δημοτικούς, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να αλλάξει η περσινή εικόνα και οι δήμοι να χρειαστούν να ανεβάσουν τα ποσά των τροφείων. Δεν είναι αξιολογήσιμο όμως αυτή τι στιγμή αν δεν δούμε την εξέλιξη…
Εν γένει όμως καταλαβαίνετε ότι σταματώντας η συγκεκριμένη χρηματοδότηση θα μείνουν στον αέρα τα κοινωνικά προγράμματα των δήμων, αν δεν ενισχυθούν με εθνικούς πόρους. Ωστόσο καταλαβαίνει κανείς ότι με το ανωτέρω σύστημα χρηματοδότησης των φυσικών προσώπων – ωφελουμένων δεν υπάρχει πρόβλημα για την κυβέρνηση και την ΕΕ εφόσον οι δημόσιες δομές μπορούν κάλλιστα να αντικατασταθούν από τις ιδιωτικές ή/και να τις χρηματοδοτήσουμε εμμέσως οι ίδιοι οι εργαζόμενοι και συνταξιούχοι όπως έγινε με το ΑΚΑΓΕ ή/και να γίνουν πλήρως ανταποδοτικές.
Συνέπεια όλων αυτών να έχουμε ξεχάσει πως κάποτε μπορούσες να πας το παιδί σου στον παιδικό σταθμό όχι γιατί ήσουν άνεργη, μερικώς ενεργητικώς απασχολούμενη ή γυναίκα και χωρίς να χρειαστεί να πληρώσεις αλλά γιατί είναι ανάγκη του παιδιού, γιατί είναι ανάγκη του ατόμου με ειδικές ανάγκες να ενταχθεί κοινωνικά.
Δεν θα μπορούσαμε σε μια τέτοια εκδήλωση να ξεδιπλώσουμε όλες τις παρεμβάσεις που στηρίζει το ΕΚΤ, οι οποίες είναι και πολλές και πολύ σημαντικές όπως είναι εκείνες που αφορούν στη παιδεία και όχι μόνο. Ωστόσο ελπίζω κάπως να κάλυψα κάποιες βασικές απορίες που συχνά ακούω γύρω μου.

Μπορούμε να έχουμε κοινωνική πολιτική χωρίς το ΕΣΠΑ; Θα έλεγα ότι μόνον τότε μπορούμε και μάλιστα θα έλεγα ότι θα είχαμε ακόμη πιο αποδοτική πολιτική και με μικρότερο οικονομικό κόστος και θα ξεμπερδεύαμε και με όλους αυτούς τους βρυξελλοδίαίτους τεχνοκράτες που αμείβονται με τετραπλάσιους μισθούς από τους δικούς μας για να μας κατευθύνουν, να μας ελέγχουν και να μας επιβάλλουν τις πιο νεοφιλελεύθερες συντηρητικές αντεργατικές πολιτικές. Και όταν λέω και με πιο οικονομικό τρόπο θέλω ακροθιγώς να σας πω για το τεράστιο διαχειριστικό κόστος που έχουν τα προγράμματα του ΕΣΠΑ. Ετσι θα δώσω ένα παράδειγμα κάνοντας λίγο χιούμορ και θα κλείσω: Για ένα άνεργο που απασχολείται στη κοινωφελή εργασία ώστε να πάρει 19€ ημερομίσθιο, απασχολείται ένας έως τρεις υπάλληλοι του δήμου που λειτουργεί ως τελικός δικαιούχος και θα πρέπει να καταθέσει αίτηση χρηματοδότησης, ΤΔΠ, Δελτίο προόδου ωρίμανσης και υποχρεώσεων, εγχειρίδιο διαχειριστικής επάρκειας, κλπ στη Διαχειριστική Αρχή, ένας υπάλληλος στη διαχειριστική αρχή που θα αξιολογήσει την πράξη, άλλος που θα κάνει τη διοικητική επαλήθευση, άλλος που θα διενεργήσει την επιτόπια επαλήθευση, ένας άλλος από την οριζόντια υπηρεσία που παρακολουθεί το ΕΚΤ για να συντάξει κάποιο εγχειρίδιο, ένας που θα κάνει τον έλεγχο από την Υπηρεσία Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (αν η πράξη είναι μέσα στο δείγμα της), ένας που πιθανόν να κάνει τον έλεγχο από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και καμιά δεκαριά που έχουν στρογγυλοκαθίσει στις Βρυξέλλες στη Διεύθυνση Δ, Ε στη ΜΕΑ στην ΣΕΑ κλπ για να σχεδιάσουν εργαλεία ελέγχου των ελέγχων για να ελέγχουν τον ελεγχόμενο…και ίσως από κοντά και εμείς από τη ΜΟΔ για να σχεδιάσουμε τα διαγράμματα ροής των εν λόγω εργαλείων.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *